Melazma Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?
Melazma, cildin belirli bölgelerinde oluşan ve genellikle koyu kahverengi renkte olan güneş lekelerine denir. Genellikle 20’li yaşlardan sonra oluşmaya başlamaktadır. En sık yanaklarda, alında, çenede ve üst dudağın üst bölgesinde görülmektedir. Yaygın görülen bir cilt problemi olan güneş lekeleri kadınların daha yatkın olduğu bir rahatsızlıktır. Özellikle hamilelik döneminde sık karşılaşılan bir rahatsızlıktır, bu nedenle de ismi “hamilelik maskesi” olarak da bilinmektedir.
Melazma herhangi bir semptoma neden olmaz. Fakat kişilerin birçoğu melazmanın oluşturduğu görüntüden hoşnut olmamaktadır. Bu nedenle de leke tedavisi yaptırmaya karar verirler.
Normalde renk hücrelerinin derideki sayısıyla lekenin bulunduğu bölgedeki sayı eşittir. Fakat güneş lekeleri bulunan bölgede bu hücreler daha fazla çalışırlar. Bunun sonucunda ise leke oluşan bölgeler anında koyulaşır.
Güneş lekeleri koyu tenli olan kişilerde daha yaygın olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca aile geçmişinde bu rahatsızlığı geçirmiş olan kişiler hastalığa daha yatkındır. Daha çok yüz bölgesinde olan bu güneş lekeleri iki taraflı ve simetrik olarak oluşur. Bu lekeler genellikle yaz mevsiminde veya solaryum esnasında koyulaşırlar.
Melazma nedenleri
Melazma oluşma nedeni henüz kesin olarak çözüme kavuşmamıştır. Melanosit olarak adlandırılan deriye renk veren hücrelerin normalden daha fazla sayıda renk pigmenti melanin ürettikleri zaman oluşur. Koyu ten renkli kişilerde melanositler daha aktiftir. Bu nedenle açık tenli insanlara oranla güneş lekeleri oluşturma ihtimalleri daha fazladır. Güneş lekelerinin oluşmasına sebep olan birçok tetikleyici etken bulunur. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Güneşe maruz kalma: Güneşin yaydığı UV ışınları melanositleri uyarmaktadır. Az oranda güneşe maruz kalmak bile güneş lekeleri oluşumuna neden olabilir. Yazın ise bu durum daha da kötüleşir.
- Hormon değişimi: Hamile kadınlarda sık sık ortaya çıkan yaygın bir rahatsızlıktır. Hamile kadınlarda görülen türü, hamilelik maskesi veya kloazma olarak adlandırılmaktadır. Doğum kontrol hapları ve hormon yerine koyma tedavisi de melazmayı tetikleyen etkenler arasındadır.
- Kozmetikler: Yanlış kozmetik kremlerin kullanımı güneş lekelerini kötüleştirebilir. Cildi tahriş eden kozmetik ürünlerde lekelenme riskini arttırır.
Bunlar dışında hormon replasman tedavisi, aile öyküsünde genetik yatkınlık bulunması, koyu tene sahip olmak ve kadın olmak da güneş lekeleri oluşması açısından tetikleyici faktörler arasında yer almaktadır.
Melazma Türleri Nelerdir?
Ciltte oluşan pigmentasyonun derinlik derecesine göre üç tip melazma türü vardır.
- Epidermal: Epidermal melazma, dermatalog muayenesi esnasında en rahat teşhis edilen türdür ve tedaviye en iyi yanıtı bu tip verir. Bu tür koyu kahverengi bir renge ve keskin hatlara sahiptir.
- Dermal: Bu tür açık kahverengi veya mavimsi tonlara sahip bir renge bürünür. Keskin hatlara değil de bulanık kenarlara sahiptir. Teşhisi ve tedavisi diğer türlere göre daha zor ve zahmetli olabilmektedir.
- Karışık melazma: En yaygın karşılaşılan türdür. Hem kahverengi hem de mavimsi lekeler olarak oluşur. Tedaviye yanıt verme oranı çok yüksektir.
Yüzdeki Güneş Lekeleri Kalıcı Mıdır?
Bu hastalık kronik bir rahatsızlık olarak karşımıza çıkar. Bazı vakalarda ömür boyu görülürken bazı tipleri ise çoğunlukla geçicidir. Tedavisinde çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Bu sayede hastalığın daha hafif geçirilmesi ve kontrol altına alınması amaçlanır.
Melazma Nasıl Anlaşılır?
Melazma tanısı uzman bir dermatolog tarafından basit bir cilt muayenesi ile rahatlıkla konabilir. Dermatalog muayeneye ek olarak eğer varsa kullandığınız ilaçları ve mevcut başka bir hastalığınızı da sorabilir. Bazen bu hastalık diğer deri hastalıklarına benzer semptomlar gösterir. Bu nedenle dermatolog en doğru teşhisi koyabilmek için küçük bir deri parçası alabilir.
Bunun dışında melazmanın derinliğini anlamak için dermatolog wood lambası ismindeki bir cihazla deriyi inceleyebilir. Wood lambası tekniği bu hastalığın teşhisinde sıkça uygulanan bir test tekniğidir. Wood lambasının yaydığı ışık ile melazmanın yüzeysel olarak mı yoksa daha derine mi yerleştiğine dair bir fikir alınması amaçlanır.
Melazma Nasıl Tedavi Edilir?
Güneş lekeleri ciddi bir reaksiyona sebebiyet veren bir rahatsızlık değildir. Fakat tedavisi oluşumu gibi belli bir süre alabilir. Lekelerin tamamen yok olması birkaç ayı bulabilir. Tedavi süreci kısa değildir. Hem hasta hem de doktor için sabırlı olunması gereken bir dönemdir. Bazı cilt tiplerinde lekeler herhangi bir tedaviye gerek kalmadan geçmektedir. Örneğin hamilelik döneminde ortaya çıkan ve hamilelik maskesi olarak da adlandırılan bu lekeler doğum sonrası kendiliğinden azalarak ortadan kaybolabilir.
Tedavi sürecinde de özellikle yaz aylarında belirli aralıklarla ataklar meydana gelebilir. Bu normaldir. Tedavi bazı açık tenli kişilerde %100 etki ederek lekeleri tamamen ortadan kaldırabilir ancak yine de tekrarlama olasılığının bilinmesi gerekir. Koyu tenli kişilerde ise açık tenlilere oranla başarı oranı daha düşüktür ve tekrarlama olasılığı daha fazladır.
Güneş lekeleri tedavisinde en etkili yöntem güneşten korunmaktır. Yoğun ve aşırı güneşe maruz kalmamak, olabildiğinde serin alanlarda bulunmak, dışarı çıkmadan önce mutlaka uygun bir güneş koruyucusu krem kullanmak, doğru kıyafet giyinmek, şapka ve gözlük takmak gerekir.
- Krem tedavisi de sıkça uygulanan tedavi yöntemleri arasındadır. Birçok renk açıcı krem bulunmaktadır. Bu kremler melanositlerin pigment üretmesinin azalmasını sağlayarak etkili olurlar. Güneş lekelerine karşı hidrokinon içeren kremler en yaygın kullanılan krem gruplarındandır. Hidrokinon içeren kremlerin yanında tretinoin ve kortikosteroid içeren kremler de birlikte kullanılabilir.
- C vitamini, B3 vitamini, alfa arbutin, traneksamik asit ve kojik asit içeren kremler de melanin sentenizini azalttığından kullanılabilir.
- Tedavi boyunca doktor önerisi dahilinde olmadan kesinlikle kozmetik ürün kullanılmamalıdır, dermatolog gözetimi olmayan yerlerde lazer, dermapen, altıniğne, vb cihaz işlemleri,peelingler yaptırılmamalıdır, tam tersi bu durumlar lekelenmeyi artırabilir.
- Dermatoloji doktorunuz uygun gördüğü takdirde lazer tedavileri, altıniğne, kimyasal peeling, mezoterapi ve PRP gibi tedavi yöntemleri uygun doz ve zamanlarda uygulanabilir.
Melazmaya Karşı Nasıl Önlem Alınmalıdır?
- Güneş lekelerinden korunmanın en etkili yolu güneşten olabildiğince korunmaktır. Günlük hayatta güneş kremi sürekli olarak kullanmak gerekir. Özellikle güneşe fazla maruz kalan bölgelere güneş kremi uygulanmalıdır. Güneş ışınları melazmayı tetikler ve uyarır. Böylece güneş lekeleri artışa geçer. Bulutlu günlerde dahi güneş koruyucu krem kullanmak son derece önemlidir. İki saatte bir güneş kremi yenilenmelidir.
Mutlaka bir dermatolog önerisiyle cilt bakımı rutini tercih edilmelidir. Herhangi bir yanma ve batmaya sebebiyet vermeyen bakım ürünleri kullanılmalıdır. Cildi tahriş eden her türlü etken melazmayı alevlendirebilir.